Organisatieopstellingen

Systemisch werken in organisaties

Organisatieopstellingen in het algemeen

In een opstelling wordt een systeem met behulp van representanten inzichtelijk gemaakt. Mensen worden letterlijk als vervanger van systeemleden of andere elementen uit een systeem in een ruimte geplaatst. Meestal wordt een opstelling op basis van een vraagstuk of probleemstelling uitgevoerd. Om misverstanden te voorkomen: het vraagstuk of de casus moet wel gaan over iets waar de vrager direct belang bij heeft en waarop de vrager direct invloed kan uitoefenen. Door de fysieke opstelling van de systeemleden in een ruimte ontstaat er een zichtbaar patroon, waarin de spanningsvelden binnen het systeem zich aftekenen.

Opstellingen, zowel organisatie- als familie opstellingen, kunnen verhelderende en bevrijdende inzichten geven voor mensen die worstelen met vragen over relaties met een partner, met ouders, broers of zussen en met kinderen, vragen over hun eigen leven, over patronen die steeds terugkomen, over een diep onverklaarbaar verdriet of het steeds vastlopen in bijvoorbeeld werksituaties.

Vooral bij vragen die je al langer bezig houden, waar je misschien al van alles aan hebt proberen te doen, maar waar je op een of andere manier niet veel verder mee komt, kunnen opstellingen een uitkomst bieden. Misschien dat er niet direct een concrete oplossing uit een opstelling naar voren komt, maar er ontstaat wél inzicht. En op doordat er inzicht is, ontstaat er rust. Waardoor je kunt besluiten actie te ondernemen, of niet.

De principes achter een opstelling zijn soms moeilijk te begrijpen en ook niet makkelijk uit te leggen. Er bestaat geen duidende theorie. Een opstelling kan niet geheel verklaard worden en zijn er ook geen ‘harde’ causale verbanden aan te wijzen. Dat hoeft ook niet, want er wordt gewerkt met wat er IS en dat blijkt voor het verkrijgen van inzicht genoeg. Bekend is wél dat opstellingen werken. In de praktijk blijkt telkens weer dat de informatie die in een opstelling beschikbaar komt verbazingwekkend accuraat is.

Systeemopstellingen maken altijd energie los. Diepere lagen, die lang ontkend zijn of die in het systeem verborgen zijn gebleven, worden zichtbaar. Inbrengers zien hun eigen aandeel in die dynamiek. Daar ligt dan ook vaak de hefboom tot fundamentele verandering.

Opstellingen worden vaak gebruikt om in het verleden te gaan kijken en daar proberen zaken op te lossen. Ik werk vanuit het gedachtegoed van het ‘oplossings- en toekomstgericht’ opstellen : de energie niet terug plaatsen in de tijd, maar aanvaarden wat geweest is en kijken hoe je dit anders kunt aanwenden in de toekomst. De blik de toekomst in dus!

Hoe werkt een organisatieopstelling?

Een aantal – meestal  rond de 10 á 15  – mensen komt bijeen. De mensen mogen elkaar kennen, maar dat hoeft niet. Sommige mensen voelen zich veiliger in een omgeving met bekenden, anderen geven de voorkeur aan het doen van een opstelling met onbekenden.

Ieder mag een vraag, probleem of casus inbrengen. Dit met als voorwaarde dat de inbrenger direct belang bij en invloed op de kwestie moet hebben. Daarnaast is het uitgangspunt dat iedereen bereid is als representant op te treden. Daarvoor zijn geen bepaalde eigenschappen of trainingen nodig. Ook vergt een rol als representant geen voorbereiding. Het  werkt erg natuurlijk en zuiver, maar : écht begrijpen wat het betekent om representant te zijn, ervaar je pas als het een keer gedaan hebt.

Iedere opstelling start met een vraag. Het kan een persoonlijke vraag zijn, maar ook een organisatievraagstuk. In een kort gesprek dat ik als begeleider van de opstelling met de inbrenger voer, bepalen we welke elementen opgesteld dienen te worden. De inbrenger kiest persoonlijk uit de aanwezigen de representanten en vraagt hen mee te werken. Meestal ook iemand als representant voor zichzelf.

Daarna geeft de vrager de opstelling vorm door de representanten intuïtief een plek in de ruimte te geven. Op deze manier ontstaat een ruimtelijk beeld van de vraag of het probleem. Vanaf dat moment bevraag ik zowel de representanten als de inbrenger. Uit dat wat de representanten verwoorden, uit de beweging die het systeem maakt en uit het totale beeld, ontstaat inzicht in het vraagstuk en ontstaat een mogelijke oplossingsrichting.

Omdat er verschillen zijn in mijn werkwijze met betrekking tot familieopstellingen en organisatieopstellingen, bied ik beide opstellingen afzonderlijk aan. In familieopstellingen worden de meer persoonlijke vraagstukken in beeld gebracht. In een organisatieopstelling richt ik me op organisatorische vraagstukken. In beide soort bijeenkomsten ga ik ervan uit dat alles wat tijdens de opstelling gezegd of ervaren wordt, strikt vertrouwelijk is en blijft !

De Roestenburgh

Organisatieopstellingen bij de Roestenburgh

Organisatie- of bedrijfsopstellingen, organiseren wij op basis van open inschrijving. Zodra er voldoende aanmeldingen zijn, wordt in overleg met de inschrijvers een moment gepland.

De bijeenkomsten vinden plaats in het landelijk gelegen centrum De Roestenburgh in Dinther.

Bij aanvang van de organisatie opstelling geef ik een korte en helderde introductie over het systemisch gedachtegoed in zijn algemeenheid en over opstellingen in het bijzonder. Vanzelfsprekend leg ik uit hoe we te werk zullen gaan. Erg belangrijk is de vertrouwelijkheid tijdens én na deze bijeenkomsten. Uitgangspunt is dat alles wat besproken wordt, niet met anderen gedeeld wordt. En om misverstanden te voorkomen: het vraagstuk of de casus moet wel gaan over iets waar de vrager direct belang bij heeft en waarop de vrager direct invloed kan uitoefenen.

Om een organisatieopstelling te kunnen doen, zijn minimaal acht personen nodig. Er moeten immers voldoende personen zijn om als representant op te kunnen treden. Indien er minder dan 8 personen inschrijven, gaat de opstelling niet door.

Gemiddeld kunnen per bijeenkomst 3 opstellingen gedaan worden.
Tijdens organisatieopstellingen van De Roestenburgh is het niet zo, dat je voor een eigen opstelling extra kunt of moet betalen. Over het algemeen is het zo dat indien je vraag of casus aan een antwoord toe is, het moment van daadwerkelijke opstelling vanzelf komt.
Ook als er geen opstelling voor jezelf gedaan wordt, is het aanwezig zijn boeiend en leerzaam. Dit omdat in een opstelling die je meemaakt of waar je als representant aan deelneemt vaak onderwerpen zitten die in je eigen organisatie ook spelen.

Misschien handig dat je nu al weet dat ik ervan uit ga dat tijdens de bijeenkomst geen schoenen gedragen worden.

Voor wie is een organisatieopstelling geschikt?

Een organisatieopstelling is geschikt voor iedereen, die eens op een andere manier naar zijn of haar organisatie wil kijken. Voor iedereen die inzicht wil in zaken, die binnen de organisatie spelen en die zich afvraagt waarom deze zaken spelen en lastig te veranderen zijn. En waarom dat niet goed voelt of onrust geeft. Voor wie zich afvraagt waarom het niet lukt rust in de organisatie te krijgen.

Het is niet zo dat het deelnemen aan een organisatieopstelling direct een panklare oplossing brengt. Het gaat juist om het verkrijgen van inzicht. Inzicht in de oorzaak van het probleem.

Om misverstanden te voorkomen is het goed dat je weet dat niet elke medewerker binnen een organisatie zomaar een opstelling kan doen. Op de eerste plaats moet de vraagsteller een direct belang bij de vraagstelling hebben. Daarnaast moet hij directe invloed hebben. Het al dan niet hebben van invloed hangt nauw samen met de plaats die iemand in een organisatie heeft. Wil je weten of jouw vraag of casus opgesteld mag worden, neem dan contact met mij op.