Niet integer gedrag handelen: zelf beëindigen & klokkenluiden

Deze tekst is geïnspireerd op eigen ervaringen en wat ik zie gebeuren in de samenleving. Ik draag hem op aan iedereen die er – nog – niet in slaagt integer te handelen.

Inleiding

Formeel hebben politici als gekozen volksvertegenwoordigers en Commissarissen van de Koning, burgemeesters en andere politieke ambtsdragers geen plicht misstanden te melden. Dit in tegenstelling tot ambtenaren die daartoe in een aantal gevallen wel verplicht zijn. In veel andere organisaties en rollen, is omgaan met niet-integer gedrag vaak in beleidsregels vastgelegd.

In mijn beleving heeft ieder mens een bijdrage te leveren aan het beëindigen van niet-integer gedrag in de samenleving. Om te beginnen om zelf voortdurend integer te handelen. Daarna door niet-integer gedrag van anderen met die anderen bespreekbaar te maken. Als dat er niet voor zorgt dat het gedaan is met het niet-integer handelen van die anderen, dienen andere wegen gezocht te worden om dat gedrag te stoppen.

Vanzelfsprekend is het belangrijk het eerst te hebben over de vraag: wat is integriteit?

Wat is integriteit?

In de praktijk, zoals binnen het bedrijfsleven als de overheid, wordt integriteit gekenmerkt door vijf woorden: Eerlijkheid: Niet liegen, sjoemelen of informatie achterhouden. Transparantie: Beslissingen en handelingen moeten uitlegbaar zijn. Onafhankelijkheid: Handelen zonder belangenverstrengeling. Zorgvuldigheid: Kritisch, objectief en met respect met situaties en mensen omgaan. Betrouwbaarheid: Afspraken nakomen en integer omgaan met vertrouwelijke informatie.
In systemisch jargon gaat het om juist handelen.

Hét grote probleem bij integriteitsschendingen is dat – minimaal – één van deze vijf uitgangspunten geschonden wordt en dat iedere integriteitschender er alles aan zal doen om dit geheim te houden. In systemisch jargon: het geen Plek wil geven. Vaak hebben integriteitschenders politieke, bestuurlijke of leidinggevende de macht om dat te doen. Op basis van die macht – die altijd buiten hen zelf als mens ligt en functie gebonden is – kunnen zij anderen dingen verbieden of opdragen. Dat kan alleen lukken als óók die ander niet integer handelt….

Vaak lijkt niet-integer gedrag voordelen te hebben. Ik schrijf bewust ‘lijkt’, omdat het nooit voordelen kan hebben voor iemands mens-zijn. Een korte toelichting.

Een mens bestaat niet alleen uit een verstand en een lichaam. Er is een derde deel dat ongrijpbaar is en onBEgrijpbaar is. Ik noem dat de Ziel. Geen Ziel in religieuze zin, maar als belangrijk onderdeel van een mens. Verstand, lichaam en Ziel hebben de plicht in het aardse bestaan samen te werken. Aristoteles stelde al dat iets meer kan zijn dan de som der delen. Eén enkele losse muzieknoot kan mooi klinken. Als die ene noot samengevoegd wordt met andere noten die tegelijk klinken, ontstaat een akkoord dat een mooier geheel vormt.

Zo is het ook bij een mens. Alleen leven op basis van één van de drie menselijke delen (verstand, lichaam en Ziel) kan niet tot een voluit levend leven leiden.

De bovengenoemde pijlers van integriteit zitten zowel in het menselijk verstand als in de Ziel. In het verstand om ze te kunnen begrijpen en met anderen te kunnen delen. Ik noem dat de ‘verstand-integriteit’. In het on-be-grijpbare deel Ziel, zit echter de diepgaande betekenis van deze pijlers. De Ziels-integriteit. Echt, totaal integer handelen ontstaat pas als dit vanuit verstand én Ziel gebeurt.

Je leven voluit beléven kan dus alleen als jouw integer handelen, je gedrag, door zowel verstand als Ziel gedragen wordt. Dus niet alleen als functionaris, in een rol die je ergens hebt, integer handelen. Nee, integer handelen op basis van je mens-zijn: de liefdevolle samenwerking tussen jouw verstand, je lichaam en je Ziel.

Eventuele ‘voordelen’ van niet integer handelen, zijn slechts verstandsvoordelen. De Ziel wordt gepasseerd, misschien zelfs beschadigd, zodat er geen welzijn kan ontstaan. Het hoogst bereikbare in welvaart. En welvaart dat niet samengaat of gebaseerd is op welzijn, is géén voordeel.

En hier gaat het in mijn ogen op dit moment in de samenleving ernstig mis. De Zielsintegriteit is tanende en tegelijkertijd  wordt welvaart belangrijker geacht dan welzijn, waardoor de menselijkheid afneemt.

Integriteit: de praktijk

Bijna iedereen roept dat er integer gehandeld moet worden en spreekt er anderen op aan. Dan word je immers als ‘goed mens, een goede deelnemer aan de samenleving’ gezien. Als er niet eerlijk, transparant, onafhankelijk, zorgvuldig of betrouwbaar gehandeld wordt, is dat voelbaar. De ‘Ziels-integriteit’ meldt zich. Zeker in de Ziel van degene die niet integer handelt of gehandeld heeft, gaan alarmbellen af. Of je wilt of niet. Het is een kwestie van luisteren en er op reageren. Er wordt nogal eens slecht geluisterd.

Uit angst voor ontdekking, het verlies van aanzien, goede naam en eer en de eventueel daarbij behorende straf, ontstaat vaak nog meer niet-integer gedrag en wordt er door het verstand alles aangedaan, het niet integer gedrag te verhullen. Door te roepen dat je wel degelijk integer handelt… Je kunt immers niet anders… Door anderen te beschuldigen van niet integer gedrag… Door anderen te chanteren met hun integer gedrag… Noem maar op.

Bijkomend probleem is dat iedereen die integer gehandeld heeft, op de een of andere manier chantabel is. Er zijn altijd mensen die van het onjuiste gedrag op de hoogte zijn. Dit vergroot de angst voor ontdekking van het niet integer gedrag

Gevolg is dat vaak door niet-integeren, samengespannen wordt. Er ontstaan ‘bondjes’. En zo ontstaat een neerwaartse spiraal van niet integer handelen. Volgens mij – ook al lijkt het misschien negatief of wantrouwend – is dit gaande in onze samenleving. Zeker binnen de politiek en overheid wemelt het van de ‘bondjes’. Die volgens mij inmiddels mondiaal gegaan zijn.

Doorbreken niet-integer gedrag: blokkades

In mijn beleving is het beëindigen van niet-integer handelen noodzakelijk om een menselijke samenleving te (her)bouwen. Daarvóór is het voor mij een menselijke plicht.

De diepgaandste manier om niet integer gedrag in de samenleving te beëindigen, is het zelf stoppen met niet integer handelen.

Daarna kun je pas een bijdrage leveren aan het doorbreken van deze niet-integer-gedrag-spiraal, door aan de bel te trekken: klokkenluiden.

De eerste stap – zelf stoppen met niet-integer gedrag – is vaak al lastig. Stap twee doet daar nog eens een vervelend schepje bovenop.

Veel klokkenluiders hebben in eerste instantie vaak onbewust een bijdrage geleverd aan het niet-integer gedrag. Dit geldt overigens lang niet voor alle melders van misstanden! In eerste instantie is er vaak sprake van wat unheimische gevoelens. Iets in de geest van ‘’ hier klopt iets niet. Maar wat?’ Dit is zelden of nooit met degene die macht hebben of collega’s die geen moeite lijken te hebben met het niet integer gedrag, te bespreken. Iedereen doet het immers. Omdat dan mogelijk ieders bijdrage aan het integer gedrag boven water komt. Waardoor ze chantabel zijn. Op het moment dat naast de ‘verstands-integriteit’ ook de ‘Ziels-integriteit’ de kop op gaan steken, kán iemand niet anders meer dan het integer gedrag gaan melden. Of er zélf als mens aan onderdoor gaan. Helaas gebeurt in mijn ogen het laatste veel vaker dan het eerste.

Hierbij komt ook nog dat machtige mensne die niet-integer gedrag vertonen, er alles aan zullen doen om iemand die het over misstanden wil hebben, het zwijgen op te leggen. Door hun macht aan te wenden. Wat voorbeelden: de melder als functionaris buitensluiten of alleen nog maar vervelende klussen laten doen. Dreigen met het openbaar maken van het eventuele niet-integer gedrag van de a.s. klokkenluider. Daarnaast wordt vaak ‘op de man gespeeld’.  Het mens-zijn van de melder wordt ter discussie gesteld. Vaak niet openbaar en helder, maar sneaky, achterbaks en via allerlei omwegen. Mensen worden gedemoniseerd door hen doelbewust een negatief stempel te geven of hen als kwaadaardig af te schilderen. Een andere veel gebruikte tactiek is het beschuldigen van mensen dat ze niet loyaal zijn aan de organisatie, geen hart hebben voor het bedrijf of ervoor zorgen dat de doelen die het bedrijf stelt niet gehaald worden. Iemand waarvan vermoed wordt dat hij niet integer gedrag zal gaan melden, wordt ook vaak weggepest of er wordt een reden gezocht om iemand te ontslaan. Ook wordt iemand vaak ‘kalt gesteld’. Iemand wordt uitgeschakeld door hem monddood te maken of van zijn invloed te beroven.

Doorbreken niet-integer gedrag: KVD

KVD: een Kwestie Van Doen…

Zoals ik al schreef is de eerste stap het zelf beëindigen van niet-integer gedrag. Zelf vanaf NU eerlijk, transparant, onafhankelijkheid, zorgvuldig en betrouwbaar handelen. En je niet schuldig voelen over je eerdere niet-integer gedrag. Dat kun je namelijk toch niet meer terugdraaien. Excuses aan gaan bieden heeft ook weinig zin. Tegen het aan anderen vertellen dat je ziet dat je niet integer gehandeld hebt, dat dit niet juist was en eventuele materiële schade vergoeden, bestaat geen enkel bezwaar. Hierbij hoort ook dat je bereid bent de eventuele consequenties van de niet-integer gedrag te dragen.

Het gaat om verantwoordelijkheid nemen: om vanaf nu NIET meer niet-integer handelen.

De tweede stap is misstanden, niet integer gedrag of hoe je het ook noemen wilt, gaan melden. Als eerste bij degene die het niet integer gedrag vertoont. Als dat niet werkt, dient ‘opgeschaald te worden’. Je zoekt het hogerop. In veel organisaties zijn daar allerlei regels voor. Hoe goed die regelgeving wellicht ook bedoeld is: ze werken vaak beperkend. Er worden blokkades opgeworpen. Het gebeurt dan ook regelmatig dat een meld-procedure- door melders – die bijna altijd als functionaris én als mens uit balans geraakt zijn – niet gevolgd (kunnen) worden. En dat is dan weer een mooie reden voor de ‘machtigen’ om melders te demoniseren of op een andere manier aan te pakken.

In theorie zijn er allerlei waarborgen voor melders. In de praktijk blijken deze flinterdun te zijn.

Desondanks is het melden van niet integer gedrag noodzakelijk. Iets moet immers eerst een Plek hebben voordat onderzocht kan worden of het de juiste Plek is. Niet -integer gedrag kán geen juiste Plek hebben. Het hoort omgezet te worden naar integer gedrag: eerlijk, betrouwbaar, onafhankelijk, zorgvuldig en transparant handelen.

Als niet integer gedrag niet op deze manier aangepakt wordt, blijft de neerwaartse spiraal zich voortzetten net zolang totdat de menselijke samenleving in het afvoerputje verdwijnt.

Tot slot

In mijn beleving is het niet mogelijk om niet-integer gedrag van jezelf of anderen structureel en langdurig te verstoppen zonder er als mens aan onderdoor te gaan. Dat laat een Ziel gewoonweg niet toe. Die zal zich blijven melden en signalen af blijven geven.

Als je de moeD hebt je te realiseren dat alle beperkingen en blokkades, die opgeworpen worden om niet integer gedrag te verhullen, in het menselijk verstand hun oorsprong hebben, ben je al een heel eind. Als je daarbij doorvoelt, doorgrond dat je Ziel zich zal blijven melden, ben je er bijna. Nu nog gaan melden. Bekijk de procedures, houd je daar zoveel als mogelijk aan. En als die regels jouw ruimte om te melden, beperken, zoek dan de openbaarheid.

Het is ook zeer verstandig iemand te zoeken waarbij jij je verhaal kwijt kunt. Eens stoom af kunt blazen zodat die stoom je melding niet verstoort.

Ik wens je een paar – misschien wel meerdere paren – schoenen toe. Trek ze aan en ga er stevig in staan. Je zult het nodig hebben.

En mocht je het er eens over willen hebben, voel je dan welkom om contact op te nemen. Ik leg graag mijn systemische kijk op jouw verhaal.

Disclaimer

Vitamine HBS (Holistisch, Boeddhistisch en Systemisch), is de basis voor mijn leven én mijn werk. Deze manier van in het leven staan, geeft een andere kijk op leven én dood. En alles wat daartussen zit. Geen betere kijk dan velen hebben, geen slechtere, maar een andere. Voor mij wel dé juiste kijk!

Mijn teksten zijn nooit gericht op het overtuigen van wie dan ook, maar op het benoemen van mijn realiteit en het delen van mijn kijk op allerlei onderwerpen. Dat geldt voor alle teksten en inspiraties die ik schrijf. Ik verlang van niemand, verwacht het zelfs niet, dat mijn waarheid onderschreven wordt. Dat hoeft niet en het kan wellicht niet eens.

Ik nodig iedere lezer uit mijn tekst te lezen en daarvan niets klakkeloos aan te nemen. Tegelijkertijd nodig ik iedereen ook uit, deze niet zonder meer af te wijzen. Ik wens elke lezer toe dat het lukt mijn kijk en alle andere kijken open te beschouwen, te doorgronden, te wegen en op basis daarvan een eigen kijk te laten ontstaan. En op basis van die eigen kijk bewust in het leven te gaan staan.

Veel leesplezier.