Inleiding

Vanuit systemisch oogpunt bezien, heeft alles recht op een Plek. Omdat in mijn beleving niet alle invalshoeken rondom de bekladdingen die onlangs in Engelen/Bokhoven plaatsvonden, een Plek krijgen, heb ik deze inspiratie geschreven.

Onlangs werden huizen van voorstanders van het opvangen van asielzoekers in Engelen/Bokhoven beklad. Dat is vanzelfsprekend een onjuiste manier van actie voeren en onacceptabel. Laat daar geen misverstanden over bestaan.

Om de gesprekken rondom wat gebeurd is te verruimen en te verdiepen en breder te kijken naar wat gaande is in de samenleving, heb ik een aantal stellingen geformuleerd. Ik nodig je uit deze te lezen en voor jezelf te beantwoorden. Ben je het met de stelling eens of niet? Ga daarbij open en nieuwsgierig te werk en durf je de vraag te stellen of je de inhoud van de stellingen al meegewogen hebt in je standpunten tot nu toe of er ooit bij stil gestaan hebt. Mijn uitnodiging geldt voor iedereen. Ook voor de betrokken burgemeester, (lokale) politici en de media.

Vanzelfsprekend zijn het mijn overwegingen die niet de jouwe hoeven te zijn.

Stellingen

Onacceptabel

De manier waarop de bezwaren tegen de komst van een AMV zijn geuit, zijn onacceptabel!

Rechtsstaat in gevaar

De burgemeester heeft gesteld dat door deze manier van protesteren aan de rechtsstaat gezaagd wordt. Als je een mening wilt uiten over democratische rechtsstaat, is het minimaal bijzonder dat de gemeente, en dus de burgemeester, al sinds oktober 2024 wisten van de plannen voor een locatie aan De Beverspijken in Engelen, De gemeenteraad werd hierover echter pas in april 2026, ná de verkiezingen, geïnformeerd Waardoor stemmers dit voornemen niet konden meewegen bij het maken van hun keuze? Als bestuurders en politici zo te werk gaan, is dát volgens mij een levensgevaarlijk ondergraving van de (lokale) rechtsstaat van binnenuit.

Gratis posters Samen Leven

Vluchtelingen Werk Nederland verspreidt gratis posters ‘Samen Leven’. Deze organisatie is een niet-gouvernementele organisatie (NGO) die de belangen van vluchtelingen en asielzoekers in Nederland behartigt. Vluchtelingen Werk kan o.a. bestaan vanwege overheidssubsidies. Van door Nederlanders betaalde belastingen dus. Op deze manier wordt het overheidsnarratief dat er tot op heden vanuit gaat dat asielzoekers onbeperkt opvangen moeten worden, uitgedragen. In mijn ogen een onjuiste manier van het besteden van belastinggeld.

Posters die oproepen tot Samen Leven, zijn mooi en nuttig. Als het doel is het samenleven in de totale Nederlandse maatschappij te bevorderen. Niet om – zoals volgens mij nu het geval is – te polariseren.

Verwevenheid overheid en NGO’s

Een zeer naaste verwante van een minister die groot voorstander is van het opvangen van asielzoekers, is directeur is van Vluchtelingen Organisaties Nederland (VON). Dit is een koepelorganisatie en belangenbehartiger voor vluchtelingen in Nederland. Hierdoor is een NGO (niet-gouvernementele organisatie) verweven met de overheid en heeft de overheid mogelijk een stem in het handelen van deze NGO. Voor mij een zeer onwenselijke situatie.

Rol media

De media besteden veel aandacht aan de bekladdingen. Slachtoffers en deskundigen krijgen volop de ruimte hun zegje te doen. Elke dag verschijnen er wel artikelen rond deze gebeurtenis. In weinig van deze artieklem wordt aandacht besteed aan informatie over de mogelijke dieperliggende oorzaken van de protesten en het landelijke en mondiale totaalplaatje rondom asielzoekers. De tegenstanders koem niet of slechts beperkt aan bod. In mijn ogen is dit onjuiste vorm van journalistiek bedrijven. Journalistiek is immers het onafhankelijk verzamelen, controleren en publiceren van nieuws, met als kernfuncties de controlefunctie (de ‘waakhond’ van de samenleving), de informerende functie en het bieden van een platform voor het publieke debat.  De ‘waakhondfunctie’ noem ik ook wel de ‘luis in de pels’ rol. Deze rol is m.i. ondergesneeuwd geraakt en vervangen door een overheid strelende en -bevestigende functie. Binnen de informerende functie hoort het belichten van alle kanten van hetgeen gaande is in de samenleving. Niet alleen dat wat de overheid wenst of de meerderheid van de lezers wil lezen. In de Code van Bordeaux is vastgelegd dat journalisten eerbied voor de waarheid horen te hebben en ook het recht van het publiek op waarheid als uitgangspunt moeten hebben.

Bij het nakomen van deze plicht zal de journalist opkomen voor de volgende twee beginselen: vrijheid en verantwoord bijeenbrengen en publiceren van nieuws, en het recht van faire commentaar en kritiek.
Niemand kan immers een waarheid vormen als niet alle informatie ruim en breed beschikbaar wordt gesteld. In mijn waarneming schiet de journalistiek de laatste jaren ernstig tekort. Niet alleen rondom de asielzoekers discussie. Ook rondom Corona en de door mensen veroorzaakt klimaatverandering was en is dat het geval.

Succesvolle opvang

In berichtgeving over de bekladdingen worden regelmatig voorbeelden genoemd van plaatsen waar de opvang succesvol is. De landelijke en mondiale voorbeelden waar het uit de hand loopt en welke menselijke, individuele gevolgen deze opvang heeft of kan hebben, krijgen weinig aandacht in de media.

Kosten

In de berichtgeving wordt op geen enkele manier aandacht gegeven aan de kosten die – ook nu al – gepaard gaan met de op opvang in Engelen en welk effect dat heeft op de gemeentebegroting. Het is daardoor niet duidelijk welke gevolgen dit voor de inwoners van de gemeente zal hebben. De vraag is ook of de gemeenteraad voldoende objectieve informatie krijgt om haar budgetrecht waar te kunnen maken.

Ook de kosten van de landelijke opvang zijn diffuus en worden– volgens de Algemene Rekenkamer – structureel te laag begroot. Hierdoor verstrekt de regering aanhoudend onjuiste informatie aan het parlement waardoor ook het budgetrecht van het parlement ernstig onder druk komt te staan.

Onvrede over overheden en politici

De bekladdingen (die onacceptabel zijn) worden los gezien van mogelijke al langer aanwezige onvrede bij mensen over het functioneren van politiek en overheden in zijn algemeenheid en wellicht in het bijzonder de manier waarop naar hen geluisterd is en wordt. Zaken die er wellicht wel voor gezorgd hebben dat de protesten uit de hand liepen, worden niet benoemd of afgedaan als niet relevante onderwerpen. Voorbeelden hiervan zijn het niet nakomen van verkiezingsbeloften en het nemen van vrijheidsbeperkende maatregelen op basis van uitgangspunten die bij veel mensen ter discussie staan. Denk daarbij aan de maatregelen rondom Corona en klimaatverandering. Ook het demoniseren en uitsluiten van andersdenkenden speelt hier mogelijk een rol in.

Een afgewogen mening rondom de opvang van asielzoekers in Engelen kan m.i. niet – zoals ik al bij ‘rol media’ beschreef – gevormd worden als niet alle informatie op tafel ligt.

Raadplegen bewoners

Nadat inwoners van Engelen gingen protesteren tegen de mogelijke komst van asielzoekers, is door de gemeente een digitaal onderzoek ingesteld onder de bewoners van Engelen en Bokhoven. Dit onderzoek wordt in de vakantieperiode uitgevoerd en is ook aangeboden aan mensen die niet rechtstreeks te maken hebben met de opvang omdat het niet in hun directie omgeving plaatsvindt. Het is niet zo moeilijk voorstander zijn van asielopvang die op grotere afstand plaatsvindt. Ik noem dit ook wel het NIMBY-syndroom: Not In My Back Yard. Pas als overheidsbesluiten mensen direct in hun leefomgeving raken, worden ze kritisch(er).

Verdeel & heers

Er is veel gaande in de samenleving. Over heel veel onderwerpen wordt verschillend gedacht. Dat is op zich niet bijzonder. Ieder mens is immers uniek en heeft een andere kijk op wat gaande is. Ik zie dat zowel de overheid als de media voortdurend bezig zijn verdeeldheid tussen mensen te zaaien. Dit onder andere door bepaalde standpunten als goed of fout te bestempelen of extra aandacht te geven. Omdat zo’n beetje iedereen het belangrijk vindt bij ‘de goeden’ in de maatschappij te horen, legt dit een druk op het vormen en zeker uiten van standpunten die afwijken van het overheidsnarratief. De overheid, gesteund door de media, werkt daardoor polarisering in de hand terwijl zij een samenbindende rol in de samenleving zou horen te hebben.

Rol overheid

In onze democratische rechtsstaat is de overheid in de kern dienend aan de samenleving. Dit betekent dat de overheid er is om het algemeen belang te dienen, rechten van burgers te beschermen en te zorgen voor veiligheid, infrastructuur en voorzieningen. Dit in de eerste plaats voor de inwoners van de samenleving en zich daarboven niet moet richten op de belangen van ondemocratische, buitenlandse organisaties. De focus van de huidige manier van functioneren van de overheid is gericht op controle en regie. Een overheid zou mensen moeten ondersteunen bij het ‘mogelijk maken’ van hetgeen burgers willen. Niet te blokkeren. Zoals een burgemeester ooit zei: “ik schrap het woord ambtenaren en vervang het door ‘mogelijk makers’. Dat dekt de lading beter”.

Hierbij komt dat het noodzakelijk is dat de overheid verantwoording aflegt over de acties die zij wel of niet genomen heeft. Het is daarbij noodzakelijk dat alle informatie die beschikbaar is, gedeeld wordt. Het is inmiddels gemeengoed geworden dat overheden niet als vanzelfsprekend informatie delen maar wachten tot er verzoeken op basis van de Wet Open Overheid (Woo) gedaan worden. Waarbij het dan ook nog regelmatig voorkomt dat het beschikbaar stellen van informatie getraineerd wordt of zelfs dat na ingrijpen van de rechter, informatie toch niet beschikbaar gesteld wordt. De financiële gevolgen van deze weigeringen worden door de belastingbetaler gedragen

Tot slot

Je las een aantal stellingen waarbij je misschien in eerste instantie afvraagt wat ze met de protesten in Engelen/Bokhoven te maken hebben. Ik nodig je nogmaals uit breder en dieper te kijken. Het gaat niet alleen om de protesten an sich. In de stelling verwijs ik naar wat mogelijk daarnaast en daaronder gaande is.

Disclaimer

Vitamine HBS (Holistisch, Boeddhistisch en Systemisch), is de basis voor mijn leven én mijn werk. Deze manier van in het leven staan, geeft een andere kijk op leven én dood. En alles wat daar tussen zit. Geen betere kijk dan velen hebben, geen slechtere, maar een andere. Voor mij wel dé juiste kijk!

Mijn teksten zijn nooit gericht op het overtuigen van wie dan ook, maar op het benoemen van mijn realiteit en het delen van mijn kijk op allerlei onderwerpen. Dat geldt voor alle teksten en inspiraties die ik schrijf. Ik verlang van niemand, verwacht het zelfs niet, dat mijn waarheid onderschreven wordt. Dat hoeft niet en het kan wellicht niet eens.

Ik nodig iedere lezer uit mijn tekst te lezen en daarvan niets klakkeloos aan te nemen. Tegelijkertijd nodig ik iedereen ook uit, deze niet zonder meer af te wijzen. Ik wens elke lezer toe dat het lukt mijn kijk en alle andere kijken open te beschouwen, te doorgronden, te wegen en op basis daarvan een eigen kijk te laten ontstaan. En op basis van die eigen kijk bewust in het leven te gaan staan.

Veel leesplezier.