Weerstand
Weerstand wordt vaak – vooral door mensen die veranderingen door willen voeren – als negatief gezien. De reactie is dan vaak, dat er vanuit gegaan wordt dat mensen niet willen, dwars liggen of weigeren in veranderingen mee te gaan. En die reactie is op zich niet vreemd, omdat de veranderaar met de beste bedoelingen een verandering in gang wil zetten.
Maar het is maar zeer de vraag of weerstand negatief is. In onze beleving niet. Weerstand is namelijk niet nadelig. Weerstand is een vorm van creëren van veiligheid. Veiligheid die kennelijk nodig is omdat ‘het nieuwe’ nog niet veilig genoeg is. Als je weerstand anders leest, staat er weer stand. Ofwel; weer opnieuw of anders gaan staan.
Systemisch omdenken
De kunst is uit te vinden wat mensen nodig hebben om dit te durven. Welke veiligheid missen ze in het nieuwe? Welke behoefte is niet vervuld? Omdat elk mens uniek is, zal het bij iedereen om een andere behoefte gaan. Over het algemeen is er wel een rode draad te herkennen. Het gaat vaak over ‘plek’. Plek is een van de uitgangspunten van het systemisch werken. Een verandering knaagt aan de plek van iemand. En dat levert een onveilig gevoel op. Als je dat durft te onderzoeken en – zeker zo belangrijk – als je bereid bent hier rekening mee te houden, verdwijnt de weerstand. Dan buigt het om naar betrokkenheid, meedenken, medewerking en vaak tot enthousiasme. En dan heeft weerstand ineens een andere betekenis. Een betekenis met toekomst.
Ik daag elke veranderaar uit op deze manier naar weerstand te kijken. Bijkomend voordeel is dat veel conflicten op deze manier voorkomen worden. Een conflict heeft veel nadelen maar bij veranderingen neemt het gevoel van onveiligheid altijd toe. De weerstand groeit dan dus vaak. En dat maakt het conflict weer groter. Anders kijken naar weerstand in combinatie met een andere kijk op conflicten en conflicthantering, zorgt er voor dat mensen zich veiliger gaan voelen. Waardoor de weerstand afneemt.
En ik wens iedereen die iets wil gaan wijzigen het lef toe anders naar weerstand en mensen ‘die in de weerstand zitten’ te kijken. Want op een andere manier kijken, geeft altijd andere oplossingen!
Daarbij is het erg helpend ook eens door een systemische bril naar veranderingen en weerstand te kijken.
Als je nu al wilt starten met deze systemische blik, kun je het volgende doen:
- Kijk zo objectief mogelijk naar de rol die je degene die ‘in de weerstand’ zit in het verandertraject gegeven hebt. Wellicht beter, laat een ander die eerlijk tegen je durft te zijn hiernaar kijken. Waren er mogelijkheden tot meedenken of is plan als fait accompli gepresenteerd? Als er meegedacht mocht worden, is er dan ook iets met de opmerkingen gedaan? En zo niet, zijn de redenen daarvoor gemotiveerd en persoonlijk toegelicht?
- Heeft de verandering gevolgen voor de inhoud van het werk van ‘de dwarsligger’. Zo ja, is met hem of haar gesproken over deze inhoudswijziging? Bespreek niet alleen de inhoud, maar ook de werkplek, de financiën, de mogelijk veranderende status en het aantal uren.
- Benoem de realiteit. Als er iets besloten is en er geen aanpassingen meer mogelijk zijn, communiceer dat dan. Realiseer je daarbij dat je dan waarschijnlijk een boodschap overbrengt die de ander niet wil horen. Over het algemeen is boosheid dan het gevolg. Hoe daar mee om te gaan, beschrijf ik in een volgende blog.
