Afstand tussen leiding en werkvloer

Een veel gehoorde klacht van medewerkers van organisaties is dat de hoogst leidinggevenden ver van de werkvloer afstaan en vaak niet weten waar het over gaat. Niet weten wat belangrijk is. En dat klopt ook. Er is in elke organisatie een afstand tussen de mensen die daadwerkelijk het werk uitvoeren en degenen die het beleid bepalen en de beslissingen nemen. Hoe groter een organisatie, hoe groter het probleem.

Raden van bestuur, Raden van commissarissen, Directies en de werkvloer

Als je door een systemische bril naar dit fenomeen kijkt, is het simpel te verklaren. Het gaat hierbij namelijk over de rangorde in een bedrijf. Met systemische rangorde wordt geen hiërarchie bedoeld. Bij hiërarchie gaat het om volgorde van belangrijkheid. Bij systemische rangorde gaat het niet over wie het belangrijkste is, maar gaat het om wie welke rol heeft. Het gaat dus niet over ‘de baas zijn’, maar over verstand van zaken hebben.

Rangorde

Systemische rangorde wordt gebaseerd op inzicht en kennis rondom een bepaald onderwerp. Dit onderwerp noemen we de parameter. Omdat in elke organisatie veel diverse onderwerpen en dus diverse parameters spelen, is het nog niet zo eenvoudig een juiste rangorde te bepalen. Maar dat wil niet zeggen dat het niet mogelijk is.

Hiërarchie

De hiërarchie is eenvoudiger te bepalen. We bepalen wie de beslissingen mag nemen, wie de baas is en schrijven dat op. En maken er een mooie tekening van; het organogram. Voorheen was dat ‘een harkje’. Als je als organisatie met je tijd meegaat, maak je er vandaag de dag iets cirkelachtigs van.

Terug naar de systemische rangorde

Inzicht en kennis van het onderwerp waar het om gaat (de parameter dus), bepaalt de systemische rangorde. In een ziekenhuis bijvoorbeeld, is iemand die het meeste verstand heeft van het verzorgen van een ziek mens op de parameter ‘zorg voor een ziek mens’, de hoogste in rangorde. Vaak is het zo dat deze medewerker zelfs meer verstand van zaken hierin heeft dan de direct leidinggevende. Deze is immers ook met veel andere zaken bezig, zoals plannen, vergaderen en verantwoording afleggen. Die direct leidinggevende is dan dus niet hoger in rangorde. Wel in hiërarchie. En daar begint het gedoe al. Omdat de leidinggevende hoger in hiërarchie is dan de medewerker, mag die de beslissingen nemen. Op basis van minder verstand van zaken….

Op dit niveau blijven zaken meestal wel bespreekbaar en oplosbaar.

Maar hoe groter de afstand, hoe groter de problemen worden. In een ziekenhuis bijvoorbeeld, is de parameter ‘zorg voor een ziek mens’ in de top geheel en al verdwenen. Leden van directies worden niet gekozen op de parameter ‘zorg voor een ziek mens’, maar op heel andere ook belangrijke parameters. Zoals ‘economische kennis’ of ‘organisatiekunde’ of ‘marketing’. En hoe belangrijk die laatste parameters ook zijn, ze staan mijlenver van de parameter van de medewerker af. Op deze manier bekeken is de schaalvergroting in welke organisatie dan ook een ramp.

Ik sprak laatst een medewerker uit een ziekenhuis en die vertelde mij dat zij het gevoel had dat zij en haar directe collega’s een andere taal spraken dan de directie van het ziekenhuis waar zij werkt. Een verschil tussen Hongaars en Chinees. Totaal onbegrijpelijk voor elkaar.

Wat is de oplossing?

De oplossing is simpel. Op de eerste plaats nog maar eens heel kritisch de schaalvergroting bekijken. En onderzoeken wat de reden van die schaalvergroting was. Welke parameter lag ten grondslag aan deze groei? Meestal niet de basisparameter die in een organisatie geldt.

Daarnaast is inzicht in en werken op basis van de uitgangspunten van het systemisch werken, dé oplossing. Want als gewerkt wordt op basis van deze uitgangspunten, wordt hiërarchie ondergeschikt aan rangorde. En als dan ook wezenlijk aandacht besteed wordt aan de overige systemische uitgangspunten (balans geven – nemen; plek en loyaliteit), gaan er organisaties ontstaan die bloeien. In organisaties die werken op basis van deze uitgangspunten gaan mensen zich prettig voelen en dus optimaal presteren.

Het gaat helaas te ver in deze inspiratie alle uitgangspunten van het systemisch werken te etaleren en dus ook duidelijk te maken hoe belangrijk ze zijn. Als je bereid bent om 8 dagen te investeren in de opleiding Systemisch Werken & Coachen, kun je snel en diepgaand inzicht in deze materie opdoen. En daarmee geef jij jezelf en de organisatie waarin je werkt een geweldige basis voor een super toekomst.